معاونت امور بین الملل و حقوق بشر دوستانه

چهارشنبه 01 اردیبهشت 1400

دورنما

تنها هدف کمیته بین‌المللی صلیب سرخ از زمان تاسیس تضمین حمایت و کمک‌رسانی به قربانیان درگیری و منازعات مسلحانه بوده است. این مهم از طریق فعالیت مستقیم در سراسر جهان، و نیز با تشویق دولت‌ها برای توسعه و گسترش حقوق بین‌المللی بشردوستانه (IHL) و ترویج احترام به آن از سوی دولت‌ها و تمامی حاملان سلاح، تحقق می‌یابد. فعالیت‌های این سازمان بر مبنای اصول هفتگانه نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، گسترش فعالیت‌های بشردوستانه و کنوانسیون‌های ژنو است.

منابع

نهادی که بعدها به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ معروف شد، اولین بار در فوریه 1863 در ژنو، سوئیس، تشکیل جلسه داد. در میان پنج عضو این نهاد، یک نفر از اهالی بومی به نام هانری دونان هم حضور داشت که در سال قبل از آن کتابی جنجالی را (ره‌آورد سولفرینو) منتشر کرده بود و در آن پیشنهاد ارائه مراقبت‌های مناسب به سربازان مجروح در زمان جنگ را مطرح نموده بود. در پایان همان سال این کمیته موفق شد نمایندگان دولت‌ها را گرد هم آورد تا با پیشنهاد دونان برای ایجاد جمعیت‌های امدادی ملی موافقت کنند، تا به نوبه‌ی خود به واحدهای درمانی نظامی کمک نمایند. کمیته در آگوست 1864 دولت‌ها را متقاعد کرد تا اولین کنوانسیون ژنو را تصویب کنند. این معاهده ارتش‌ها را ملزم کرد تا از سربازان مجروح مراقبت کنند، بدون توجه به اینکه به کدام طرف درگیری تعلق دارند، و نیز نشان واحدی را برای واحدهای درمانی معرفی کرد: صلیب سرخ در پس زمینه‌ای سفید.

نقش اولیه کمیته بین‌المللی صلیب سرخ ایجاد هماهنگی بود. با این حال این سازمان به تدریج وارد عملیات میدانی نیز شد، چرا که به حضور یک میانجی بی‌طرف در میان طرف‌های متخاصم نیاز بود. در طول 50 سال بعد از آن، با تأسیس جمعیت‌های ملی دامنه فعالیت‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ گسترش یافت (اولین جمعیت ملی در ایالت ووتمبرگ در آلمان تأسیس شد) و کنوانسیون دیگری در رابطه با نبردهای دریایی تصویب گشت.

جنگ جهانی اول، 1914-1918

با آغاز جنگ اول جهانی، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ بر اساس تجاربی که از درگیری‌های دیگر کسب کرده بود آژانس مرکزی اسرای جنگی را در ژنو افتتاح کرد تا بتواند رابطه بین سربازان اسیر و خانواده های آنان را برقرار نماید.

این سازمان به نوآوری‌های خود ادامه داد از جمله بازدید از اسرای جنگی و منع کاربرد تسلیحاتی که رنج و عذاب بیش از حد ایجاد می‌کنند. در 1918 کمیته از طرف‌های متخاصم خواست تا استفاده از گاز خردل را محکوم کنند. در همان سال این سازمان برای اولین بار در مجارستان از زندانیان سیاسی بازدید به عمل آورد.

جمعیت‌های ملی هم به نوبه خود بسیج عمومی گسترده‌ای به راه انداختند به طوری که نیروهای داوطلب، آمبولانس‌ها را در میادین کارزار به حرکت درآورده و از مجروحان در بیمارستان‌ها مراقبت کردند. این موضوع برای جمعیت‌های صلیب سرخ در بسیاری از کشورها نقطه عطف به شمار می‌آمد.

1918- 1939

پس از جنگ، بسیاری از جمعیت‌های ملی احساس کردند که با برقراری صلح و امید به برقراری نظم نوین جهانی، نقش صلیب سرخ هم باید تغییر کند. در 1919، این جمعیت‌ها، لیگ جمعیت‌های ملی را بنیان نهادند تا نهاد هماهنگ‌کننده و پشتیبانی در نهضت باشد. با این حال درگیری‌های دهه‌های 1920 و 1930 میلادی تأکیدی دوباره بود بر لزوم حضور میانجی بیطرف، و از همین رو کمیته بین‌المللی صلیب سرخ همچنان فعال ماند، البته به طرزی فزاینده در خارج از اروپا (اتیوپی، آمریکای جنوبی، خاور دور) و در جنگ‌های داخلی (به خصوص در اسپانیا). کمیته بین‌المللی صلیب سرخ دولت‌ها را متقاعد ساخت تا کنوانسیونی جدید را در 1929 به تصویب رسانند تا حمایت بیشتری از اسرای جنگی به عمل آید. با این همه و با وجود خطرات جدی‌تر که جنگ افزارهای مدرن با خود آوردند، این سازمان نتوانست به موقع دولت‌ها را راضی به تصویب قوانین جدید برای حفاظت از غیرنظامیان نماید تا جلوی وحشیگری‌های جنگ دوم جهانی گرفته شود.

جنگ جهانی دوم، 1939-1945

در جنگ دوم جهانی شاهد رشدی چشمگیر در فعالیت‌های سازمان بودیم که سعی داشت به قربانیان تمامی طرف‌های درگیر کمک‌رسانی کرده و از آنان حمایت نماید. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و لیگ در کنار هم کار کردند تا منابع امدادی را در سراسر جهان جابجا نمایند، و به اسرای جنگی و غیرنظامیان رسیدگی کنند. کارکنان کمیته از اسرای جنگی در سراسر جهان بازدید به عمل آوردند و به تبادل میلیون‌ها پیام صلیب سرخ بین اعضای خانواده‌ها کمک کردند. تا سال‌ها پس از جنگ هم این سازمان به درخواست‌های دریافت شده در مورد عزیزان مفقود خانواده‌ها رسیدگی می‌کرد. با این حال، در این دوره شاهد بزرگترین شکست کمیته بین‌المللی صلیب سرخ هم بودیم: عدم اقدام این سازمان در رابطه با قربانیان هولوکاست و دیگر گروه‌های تحت ستم. به دلیل فقدان مبنای حقوقی مشخص، با الزام به اجرای روش‌های سنتی و با وجود موانعی که ماهیت سوئیسی این سازمان برایش ایجاد کرده بود، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نتوانست عملکردی قاطع در عمومی نمودن مسائل از خود نشان دهد، و در نهایت برخی از کارکنان سازمان به صورت فردی اقدام و گروه‌هایی از یهودیان را نجات دادند.

از 1945 به بعد

از 1945 کمیته به تلاش خود برای تشویق دولت‌ها به تقویت حقوق بین‌المللی بشردوستانه (IHL) و رعایت آن ادامه داده است. سازمان همچنین سعی کرده تا با پیامدهای انسانی درگیریهای نیمه ی دوم قرن بیستم- که با درگیری اسرائیل و فلسطین در 1948 شروع شد- دست و پنجه نرم نماید.

در 1949 به پیشنهاد کمیته دولت‌ها توافق نمودند تا در سه کنوانسیون ژنو موجود (که به مجروحان و بیماران در میدان نبرد، قربانیان جنگ در دریا، و اسرای جنگی پوشش می‌دادند) بازنگری کنند و کنوانسیون چهارم را هم به آن اضافه کنند: حمایت و حفاظت از غیرنظامیانی که تحت کنترل نیروهای دشمن زندگی می‌کنند. این کنوانسیون‌ها مبین تعهد و رسالت اصلی کمیته بین المللی صلیب سرخ در زمان درگیری مسلحانه هستند.

و در 1977 دو پروتکل الحاقی به کنوانسیون‌ها هم تصویب شدند، که اولی به درگیری‌های مسلحانه بین‌المللی و دومی به درگیری‌های داخلی ربط دارد. در واقع تصویب این پروتکل‌ها نقطه عطف به حساب می‌آید. در این پروتکل‌ها همچنین قواعد ناظر بر نحوه هدایت درگیری نیز لحاظ شده‌اند.

  • لطفا در تنظیمات صفحه گروه های خبری را جهت نمایش انتخاب نمایید.